Palo Santo – dwa różne gatunki, dwa różne charaktery

Palo Santo – dwa różne gatunki, dwa różne charaktery

Pod nazwą Palo Santo na rynku funkcjonują dwa zupełnie różne gatunki drzew, które różnią się botanicznie, chemicznie oraz zapachowo. Choć bywają mylone, nie są zamiennikami i mają odmienne zastosowania.

• Bursera graveolens
  („prawdziwe” Palo Santo – Ameryka Środkowa i północna część Ameryki Południowej)
  Status rynkowy:
 Surowiec o silnej narracji duchowej i kulturowej, postrzegany jako produkt premium, o ograniczonej dostępności.
• Bulnesia sarmienti
  (Palo Santo / Guaiacwood – Ameryka Południowa)
  Ważne:
 Bulnesia sarmienti nie jest Palo Santo w sensie kulturowym i rytualnym, mimo że bywa tak określana w handlu. To surowiec ceniony głównie przez perfumiarzy i producentów zapachów za głębię i trwałość.

Palo Santo – dwa gatunki, dwie biochemie, dwa zupełnie różne oddziaływania na układ nerwowy

Rynek aromaterapeutyczny lubi uproszczenia. Natura – przeciwnie. Doskonałym przykładem tej rozbieżności jest nazwa Palo Santo, pod którą funkcjonują dwa zupełnie odmienne botanicznie i chemicznie gatunki drzew, generujące różne profile zapachowe, a co istotniejsze – różne odpowiedzi neurofizjologiczne organizmu.

To nie jest spór semantyczny ani marketingowy. To kwestia farmakologii zapachu, czyli tego, jak konkretne cząsteczki aromatyczne modulują układ limbiczny, autonomiczny układ nerwowy i oś stresu HPA (podwzgórze–przysadka–nadnercza).

1. Bursera graveolens – Palo Santo sensu stricto

modulacja nastroju, lekkość, regulacja emocjonalna

Bursera graveolens to gatunek, który historycznie i kulturowo nosi nazwę Palo Santo. Olejek pozyskiwany jest wyłącznie z naturalnie obumarłego drewna, co nie jest romantycznym detalem, lecz czynnikiem wpływającym na skład chemiczny.

Profil chemiczny

Dominują monoterpeny, głównie:

• limonen (nawet 60–70%),
• α-terpineol.

Są to cząsteczki:

• lekkie,
• szybko parujące,
• silnie aktywujące receptory węchowe połączone z układem limbicznym.

Co mówi nauka?

Monoterpeny:

• poprawiają nastrój,
• wykazują działanie anksjolityczne,
• mogą obniżać subiektywne odczucie stresu już po kilku minutach inhalacji.

Limonen jest jednym z najlepiej przebadanych terpenów:

• zwiększa aktywność serotonergiczną,
• wspiera plastyczność neuronalną,
• działa „rozjaśniająco” poznawczo.

Dlatego Bursera:

• nie usypia,
• nie obciąża,
• przynosi ulgę i lekkość.

Idealnie sprawdza się przy:

• napięciu emocjonalnym,
• smutku, apatii,
• pracy medytacyjnej,
• praktykach oddechowych.

2. Bulnesia sarmientoi (Guaiacwood)

stabilizacja, ciężar, wyciszenie osi stresu

Olejek eteryczny z Bulnesia sarmientoi powstaje w wyniku destylacji parą wodną wyjątkowo gęstego i oleistego drewna. Już sam ten fakt determinuje jego charakter chemiczny:

Dominują seskwiterpeny, przede wszystkim:

• bulnesol
• guaiol

Są to cząsteczki:

• o wysokiej masie cząsteczkowej,
• wolniej parujące,
• wykazujące działanie sedatywne i parasympatykotoniczne.

Co mówi nauka?

Badania nad seskwiterpenami pokazują, że:

• obniżają aktywność współczulną,
• sprzyjają redukcji kortyzolu,
• wzmacniają poczucie „uziemienia” i stabilności emocjonalnej.

W praktyce aromaterapeutycznej Bulnesia:

• nie pobudza,
• nie otwiera,
• zamyka i stabilizuje.

Dlatego znajduje zastosowanie tam, gdzie mamy do czynienia z:

• przewlekłym stresem,
• przebodźcowaniem,
• zmęczeniem układu nerwowego,
• bezsennością typu „umysł nie chce się wyłączyć”.

Kontekst rynkowy

Określanie Bulnesia jako Palo Santo jest nazwą handlową, a nie botaniczną czy kulturową. To surowiec:

• ceniony przez perfumiarzy,
• używany jako nuty bazy,
• projektowany do kompozycji o dużej trwałości.

Nie niesie on jednak tradycyjnego, rytualnego znaczenia Palo Santo znanego z kultur rdzennych.

3. Dwa „Palo Santo”, dwa zupełnie różne komunikaty dla mózgu

Z punktu widzenia neuroaromaterapii różnica między tymi olejkami jest fundamentalna:

• Bulnesia sarmientoi komunikuje układowi nerwowemu:
  „Zatrzymaj się. Jesteś bezpieczny. Możesz opaść.”
• Bursera graveolens wysyła sygnał:
  „Oddychaj. Otwórz się. Puść ciężar.”

Nie są to zamienniki. Są to narzędzia o odmiennym wektorze działania.